Hipoterapia
Początki naszej działalności terapeutycznej sięgają roku 1991 kiedy to zawitała w nasze progi niemiecka wolontariuszka, pani Edda Harting, z hanowerską klaczą o imieniu Bella, chwilę później Zakład pozyskał kolejną klacz (Nekla, kn) i tak to się zaczęło. Z roku na rok przybywało koni i pracowników, a zajęcia prowadzone były na coraz szerszą skalę. W roku 2006 uzyskaliśmy po raz pierwszy patronat Polskiego Towarzystwa Hipoterapeutycznego i utrzymujemy go do dziś. Obecnie stajnia dysponuje pięcioma końmi terapeutycznymi (szósty w przygotowaniu) i czwórką wykwalifikowanych terapeutów, wspomaga nas także silna, choć niewielka grupa sprawdzonych wolontariuszy. W ciągu roku szkolnego hipoterapią jest objętych ponad osiemdziesięciu podopiecznych naszego Zakładu.
NASZE KONIE:
Aleks - hucuł, urodzony 30.05.1997 roku, ojciec: Piaf, matka: Niagara. Doskonale sprawdza się w trakcie wszelkiego rodzaju zajęć. Pracuje zarówno z naszymi najmłodszymi jak i najstarszymi podopiecznymi. Spokojny, opanowany, nieco powolny, nie lubi się przepracowywać ale grzecznie wykonuje wszelkie polecenia.
Biszkopt (Vigor) - fiord, urodzony 27.03.2001 roku, ojciec: Demo Kjeldsvang, matka: Vilja. Pilny, dość aktywny, chętnie współpracuje z człowiekiem. Posiadacz zdecydowanie największego brzucha i najszerszego grzbietu w naszej stajni, a także przywódca naszego stajennego stada. Ze względu na swoje umiejętności wykorzystywany zarówno podczas zajęć terapeutycznych jak i w trakcie zajęć jeździeckich.
Norton ( Ciastek) - fiord, urodzony18.04.2000 roku, ojciec: Dorlan, matka: Sabina. Najdrobniejszy z koni, o najwęższym grzbiecie i zdecydowanie największy leniuch pod słońcem. Ma to jednak swoje zalety, gdyż podczas zajęć z początkującymi, lękowymi pacjentami jest wprost nieoceniony. Można mu strzelić z armaty przy uchu i tak pozostanie niewzruszony.
Trzos( zwany pieszczotliwie Dziadkiem) - SP, urodzony 1983 roku, ojciec: Tajfun, matka: Sowa. Najstarszy i najbardziej zasłużony koń w naszym stadzie. Przez wiele lat cierpliwy nauczyciel i „wychowawca" naszych podopiecznych, który wprowadzał dzieci zarówno w tajniki obsługi konia jak też był ich pierwszym koniem sportowym, zapewniającym każdorazowo sukces w zawodach. Jego imieniem dzieci nazwały swój klub sportowy. Zawsze pilny, bardzo sprawny technicznie i dokładny. Do dziś uczestniczy w zajęciach i cieszy się ogromnym powodzeniem ze względu na swój anielski wręcz charakter.
Bajka - kuc szetlandzki, urodzony 11.03.1999 roku. Nasz nowy podopieczny, najmniejszy koń będący maskotką naszej stajni. Wykorzystywany do wszelkiego rodzaju zajęć, chętnie uczestniczy także we wspólnych spacerach, imprezach okolicznościowych i piknikach. Klacz jest cierpliwa, opanowana, zawsze chętnie przebywa w towarzystwie naszych dzieci. Tylko czasem patrzy z nadzieją; „Masz może kawałek marchewki?"
Fuzja - SP, urodzona15.05.2007 roku, ojciec: Flamenco, matka: Nora. Największy a jednocześnie najmłodszy koń w naszej stajni. Dość temperamentny, zdecydowany i pewny siebie. Obecnie jest przygotowywany pod kątem zajęć jeździeckich i sportowych.
Hipoterapia jest to ukierunkowane działanie terapeutyczne mające służyć poprawie funkcjonowania człowieka w sferach fizycznej, emocjonalnej, poznawczej i/lub społecznej, podczas którego, specjalnie przygotowany koń, stanowi integralną część procesu terapeutycznego.
Realizowana jest przez wykwalifikowanego hipoterapeutę zgodnie z zaleceniami lekarza kierującego na hipoterapię i we współpracy z innymi specjalistami prowadzącymi danego pacjenta.
Wyróżniamy różne sfery oddziaływania hipoterapii:
1. Sfera fizyczna - podnoszenie ogólnej sprawności, normalizacja napięcia mięśniowego; torowanie prawidłowego wzorca chodu; poprawa koordynacyjnych zdolności motorycznych, głównie równowagi i poczucia rytmu; poprawa orientacji w przestrzeni i schemacie własnego ciała; stymulacja i normalizacja czucia głębokiego i powierzchniowego.
2. Strefa emocjonalno-motywacyjna - wzrost motywacji i akceptacji procesu terapeutycznego; zwiększenie poczucia własnej wartości; zmniejszenie zaburzeń emocjonalnych.
3. Strefa poznawcza - stymulacja odbioru wrażeń zmysłowych; poprawa percepcji wzrokowej i słuchowej; stymulacja uwagi, pamięci, myślenia, mowy; nabywanie i rozwijanie nowych umiejętności.
4. Strefa społeczna - aktywizacja psychospołeczna; rozwijanie pozytywnych relacji społecznych.
Stosowane w Zakładzie dla Niewidomych w Laskach:
Fizjoterapia na koniu - gimnastyka lecznicza na koniu poruszającym się stępem, mająca na celu usprawnienie ruchowe; prowadzona przez fizjoterapeutę lub pod jego kierunkiem. W niektórych przypadkach realizowana również za pośrednictwem symulatora jazdy konnej.
Psychopedagogiczna jazda konna i woltyżerka - zespół działań jeździeckich, pedagogicznych i psychologicznych podejmowanych w celu usprawnienia intelektualnego, poznawczego, emocjonalnego i fizycznego; prowadzona przez psychologa, pedagoga, terapeutę zajęciowego lub pod ich kierunkiem.
Terapia kontaktem z koniem - celem terapii jest nawiązanie kontaktu pacjenta ze zwierzęciem, z otaczającym środowiskiem, wreszcie z innymi ludźmi, jej istotą jest kontakt pacjenta z koniem, stworzenie sytuacji terapeutycznej, a nie samo dosiadanie konia; prowadzona przez psychologa, pedagoga, lekarza psychiatrę lub pod ich kierunkiem.
Hipoterapia może przynosić korzyści we wszystkich obszarach funkcjonowania człowieka: fizycznym, motywacyjnym, emocjonalnym, poznawczym oraz społecznym. Każda osoba niepełnosprawna, cierpiąca na jakąkolwiek chorobę czy zaburzenie może wynieść specyficzne dla siebie korzyści z zajęć hipoterapeutycznych.
Hipoterapii w naszym Zakładzie poddawane są najczęściej dzieci z następującymi schorzeniami i zaburzeniami rozwoju:
Zespoły neurologiczne
1. Dzieci niedowidzące i niewidome.
2. Mózgowe porażenie dziecięce, konieczna samodzielna kontrola głowy i czynna pozycja siedząca pacjenta.
3. Minimalne uszkodzenia mózgu.
4. Choroby mięśni (przy sile mięśni ocenianej w skali Lovetta na min. 3 punkty), konieczna indywidualizacja intensywności i czasu zajęć.
Zespoły ortopedyczne
1. Wady postawy.
2. Skoliozy do 20° wg Coba z wyjątkiem progresujących skolioz idiopatycznych.
3. Stany po amputacji i wady rozwojowe kończyn.
Inne
1. Zespoły genetyczne, np. Zespół Down’a (z obowiązkowym zdjęciem rtg - bocznym i czynnościowym - odcinka szyjnego kręgosłupa).
2. Przepukliny oponowo-rdzeniowe, w zależności od wysokości uszkodzenia, obrazu klinicznego, współwystępowania wodogłowia.
3. Zespoły psychologiczne: zaburzenia emocjonalne, upośledzenia umysłowe, niedostosowanie społeczne.
4. Opóźnienie psychoruchowe o nieustalonej etiologii.
Stajnia terapeutyczna Zakładu dla Niewidomych w Laskach realizuje wyżej wymienione formy hipoterapii z udziałem 5 koni terapeutycznych (1hucuł, 2 fiordy , 1 koń sp, 1kuc szetlandzki). Część naszych pacjentów, ze względu na różne przeciwwskazania nie może korzystać z zajęć prowadzonych na końskim grzbiecie. Wszyscy podopieczni, zwłaszcza najmłodsi (wczesna interwencja, przedszkole) mogą natomiast korzystać z tej formy terapii, jaką oferuje kontakt z koniem. W poniżej wymienionych przypadkach bezpieczny kontakt z koniem zapewnia dzieciom niewidomym mały (85cm w kłębie) kucyk o imieniu Bajka. Przy przeciwwskazaniach t.j:
- Odklejanie siatkówki, wzmożone ciśnienie śródgałkowe.
- Brak kontroli głowy w rozwoju motorycznym i czynnej pozycji siedzącej.
- Wodogłowie bez wszczepionej zastawki.
- Niestabilność kręgów szyjnych występująca np. w zespole Down’a.
- Zwichnięcia i podwichnięcia stawów biodrowych.
- Skoliozy powyżej 20° wg Coba oraz progresujące skoliozy idiopatyczne.
- Choroby mięśni przy sile mięśni ocenianej poniżej 3 punktów w skali Lowetta.
- Pogorszenie stanu w zespołach neurologicznych, stanach po urazach czaszkowo-mózgowych, ADHD, chorobach mięśni.
- Ostre stany chorób i zaburzeń psychicznych.
- Padaczka.
- Upośledzenie umysłowe w stopniu głębokim.
- Zaburzenia mineralizacji kości.
- Utrwalone deformacje i zniekształcenia, przykurcze, ograniczenia zakresu ruchu układu kostno-stawowego.
- Przepuklina oponowo-rdzeniowa zlokalizowana w odc. lędźwiowym.
- Dyskopatia.
- Hemofilia oraz inne skazy krwotoczne.
- Schorzenia okulistyczne - wymagana konsultacja.
udział w zajęciach z tak atrakcyjnym „towarzyszem" jest po prostu nieoceniony.
Niewielki wzrost konia umożliwia również dzieciom niewidomym całościowe, bezpieczne, „obejrzenie" zwierzęcia, pozwala na samodzielną pielęgnację czy wspólne spacery na trawę dając przy tym poczucie sprawstwa, współdziałania z innymi dziećmi na rzecz konia, budując poczucie własnej wartości czy wręcz ułatwiając kontakty społeczne i przełamywanie barier (także lęku przed większym koniem gdyby w przyszłości zajęcia na koniu mogły mieć miejsce).
Ze względu na fakt, iż każdy rozwijający się Ośrodek powinien dążyć do posiadania kilku różnych koni, celem możliwie precyzyjnego dostosowania odpowiedniego konia do aktualnych potrzeb pacjenta, również Zakład dla Niewidomych w Laskach postanowił poszerzyć swoją ofertę hipoterapii o zajęcia z udziałem kuca szetlandzkiego.
HIPOTERAPIA W ROKU SZKOLNYM 2010/2011
Uczestnicy zajęć terapeutycznych:
Przed południem:
Wczesna interwencja - ok. 5 osób tygodniowo (zajęcia odbywają się 2x w tygodniu)
Przedszkole - 22 dzieci tygodniowo (3x w tygodniu)
Dział głuchoniewidomych - 4 dzieci tygodniowo (zajęcia 2x w tygodniu)
Po południu: Dom dziewcząt, Dom chłopców, Pawilon
Dziewczęta - 26 osób tygodniowo
Chłopcy - 32 osoby tygodniowo
Kółko hipologiczne - 5-7 osób
Łączna liczba uczestników hipoterapii w ciągu tygodnia około 80 osób
ZAŁOŻENIA OGÓLNE:
1.Kodowanie w mózgu prawidłowego wzorca ruchu miednicy podczas chodu.
2. Normalizacja napięcia mięśniowego.
3. Doskonalenie równowagi, koordynacji, orientacji w przestrzeni, schematu własnego ciała, poczucia rytmu.
4. Stymulacja i normalizacja czucia powierzchniowego.
5. Zwiększenie poczucia własnej wartości.
6. Zmniejszenie zaburzeń emocjonalnych.
7. Rozwijanie pozytywnych kontaktów społecznych.
Założenia i realizacja działań terapeutycznych w poszczególnych jednostkach:
Wczesna interwencja - terapia kontaktem z koniem (możliwość oswojenia się pacjenta z „narzędziem terapeutycznym" jakim jest koń, terapia ruchem konia - wykorzystuje trójwymiarowy ruch grzbietu końskiego, który przenoszony na miednicę poprawia torowanie proprioceptywne, a ruch kołyszący zmusza do budowania stabilizacji dolnego odcinka tułowia. Konie biorące udział w zajęciach: Aleks, Norton, Bajka
Przedszkole - głównie na podstawie modelu neurofizjologicznego fizjoterapii na koniu oraz na podstawie terapii kontaktu z koniem. Kontrola postawy i wzorców ruchowych, kształtowanie prawidłowych doświadczeń sensorycznych (tworzących bazę danych w oparciu o właściwe napięcie posturalne). Wpływ jazdy na poprawę kontroli postawy ciała poprzez rytmiczne, powtarzające się ruchy konia przenoszone na miednicę. Kształtowanie schematu ciała, związanego z orientacją przestrzenną - wykorzystuje wielozmysłową stymulację, jaką daje ruch na końskim grzbiecie. Sposób odczuwania i znajomość własnego ciała wykształcają się dzięki różnorodnym wrażeniom zmysłowym, pochodzącym z wnętrza ciała, receptorów mięśniowych i ścięgnowych, skórnych, węchowych, smakowych, słuchowych i wzrokowych. Konie biorące udział w zajęciach: Aleks, Norton, Bajka.
Dzieci głuchoniewidome - głównie w oparciu o model neurofizjologiczny fizjoterapii na koniu. Pozycje jakie uzyskuje pacjent na koniu za pomocą proprioceptywnej stymulacji sensomotorycznej umożliwia odnajdywanie i utrwalanie optymalnych wzorców ruchowych ciała w zakresie motoryki dużej (narząd ruchu), a w konsekwencji motoryki małej (narząd artykulacyjny). Oznacza to równocześnie zmniejszenie, bądź likwidację zaburzeń równowagi wewnętrznej określonych grup mięśniowych m.in.: grup mięśniowych biorących udział w artykulacji, poprzez regulację ich napięcia. Metoda ta wpływa znacznie na ogólne usprawnienie dziecka i może również ułatwiać proces rehabilitacji słuchu, głosu i mowy. Konie biorące udział w zajęciach: Aleks, Norton.
Pozostałe dzieci - Rehabilitacja wieloprofilowa. Stosujemy głównie model funkcjonalny fizjoterapii na koniu, terapię kontaktem z koniem oraz psychopedagogiczną jazdę konną - zespól działań podejmowanych w celu usprawnienia, intelektualnego, poznawczego, emocjonalnego i fizycznego.
Kółko hipologiczne - zajęcia dodatkowe, w których bierze udział starsza młodzież. Ich głównym celem jest rozwijanie i pogłębianie wiedzy z zakresu oporządzania i pielęgnacji koni, zastosowania, modyfikacji i konserwacji sprzętu jeździeckiego. Poznanie zachowań stadnych koni, ich instynktów i potrzeb, pogłębianie specjalistycznej wiedzy z zakresu jeździectwa i sportu jeździeckiego, roli konia w kulturze i sztuce itp. Uczestnicy zajęć hipologicznych mają także pod swoją bezpośrednią opieką Bajkę, która jest jednocześnie naszą kółkową maskotką.
Symulator jazdy konnej - neurofizjologiczny model fizjoterapii. Ponieważ wciąż brakuje nam krytej ujeżdżalni sprzęt ten umożliwia części naszych podopiecznych kontynuację i zachowanie ciągłości zajęć terapeutycznych zimą i przy gorszej pogodzie.
Niezależnie od ogólnych założeń każdy nasz pacjent jest traktowany indywidualnie i tak też ma dobierany i układany program terapii.
Imprezy dodatkowe - jak każda stajnia i Klub Jeździecki poza zajęciami terapeutycznymi staramy się umożliwić wszystkim chętnym możliwość uczestniczenia w „codziennym" życiu stajni. W ciągu roku szkolnego organizujemy dla naszych podopiecznych spotkanie wigilijne, coroczną tradycją stało się również ognisko pożegnalne, organizowane na zakończenie roku szkolnego. Także urodziny naszych koni są dość szczególnym wydarzeniem, a ostatnio nasze konie uczestniczą czynnie w przyjęciach urodzinowych naszych dzieci :)
