Tyflologia – o nas

Tyflos po grecku znaczy ślepy – niewidomy. Słowo to ma dziś szeroki zakres znaczeniowy: niewidomy, który nigdy nie widział, ociemniały, który pamięta świat widziany przed utratą wzroku, inwalida wzroku dysponujący bardzo różnie ograniczoną zdolnością odbierania i interpretowania wrażeń wzrokowych, osoba stopniowo tracąca wzrok, lub zszokowana nagłą utratą zdolności widzenia, osoba, która dzięki działaniom medycznym uzyskała ograniczoną zdolność widzenia, ale jeszcze nie potrafi z niej korzystać i funkcjonuje bezwzrokowo, dziecko, dorosły, osoba starsza, człowiek inteligentny lub niepełnosprawny intelektualnie funkcjonujący w określonym kręgu kulturowym ...

Nie istnieje więc kategoria „niewidomy”, a tyflologia nie jest nauką o takiej kategorii. Jest zbiorem wiadomości z wielu dziedzin takich jak psychologia, medycyna, pedagogika, socjologia, technika, zbiorem wiadomości, które mogą być przydatne osobom niewidomym, lub tym, które mają do czynienia z niewidomymi.

Współcześnie rozumiana sprawa niewidomych i wiedza tyflologiczna zainicjowana została we Francji. Do Polski rozumienie problemu i spolszczony termin przeniosła na początku XX wieku Róża Czacka (później Matka Elżbieta Róża Czacka). Pierwszym poważnym polskim dziełem z tej dziedziny jest Psychologia niewidomych Marii Grzegorzewskiej – założycielki Instytutu Pedagogiki Specjalnej.
Dział Tyflologiczny w Laskach prowadzony był w latach trzydziestych przez Matkę Czacką. Widziała ona potrzebę „ośrodka, który by gromadził wszelkiego rodzaju dane i wiadomości teoretyczne i praktyczne, dotyczące sprawy niewidomych w Polsce i zagranicą oraz materiał doświadczeń uzyskiwany na własnych placówkach opieki. Po przerobieniu i usystematyzowaniu tego materiału w biurze tyflologicznym, Towarzystwo mogło by go mieć do dyspozycji dla wszystkich, którzy zajmują się sprawą niewidomych w Polsce. Ośrodka tego rodzaju poza Towarzystwem nie ma dotąd u nas, gdyż wszystkie inne instytucje i zakłady służą celom poszczególnym, bądź to wychowawczym, bądź opiekuńczym, bądź samopomocowym” . Zbiory Działu uległy zniszczeniu w czasie działań wojennych 1939 r. Po wojnie na życzenie Matki rozpoczęto na nowo gromadzenie zbiorów bibliotecznych.

Obecnie wiele innych instytucji gromadzi wiedzę tyflologiczną, na uczelniach pedagogicznych można studiować tyflopedagogikę. Współcześnie Dział Tyflologiczny służy w pierwszej kolejności pracownikom pedagogicznym Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, studentom pedagogiki specjalnej i tyflopedagogiki, zwłaszcza praktykantom i magistrantom piszącym prace w oparciu o nasze materiały lub o badania prowadzone w naszym Ośrodku. Ze zbiorów i konsultacji korzystają też osoby pracujące na rzecz niewidomych, rodzice niewidomych dzieci oraz nasi uczniowie. Podstawową dziedziną naszych zainteresowań jest nauczanie i rewalidacja niewidomych dzieci i młodzieży.

Trzon materialny Działu stanowi biblioteka gromadząca książki, maszynopisy opracowań i tłumaczeń niepublikowanych oraz wykonane u nas prace magisterskie. Biblioteka posiada wartościowy zbiór specjalistycznych czasopism.

Muzeum pomocy technicznych i wytworów rąk niewidomych służy specjalistom szukającym szczegółowych informacji technicznych i metodycznych.
Wystawa tyflologiczna przybliża „sprawę niewidomych” na poziomie popularnym i służy studentom, a także odwiedzającym nas osobom (grupom zorganizowanym) zainteresowanym pobieżnym poznaniem sprawy.

Nasze zadanie formułujemy następująco: gromadzenie, systematyzowanie i udostępnianie informacji tyflologicznej. Formą udostępniania jest często konsultacja. Osobom zgłaszającym się do nas, telefonującym, przysyłającym e-maile udzielamy potrzebnej informacji lub kierujemy tam, gdzie takie informacje otrzymają. Organizujemy na polecenie Dyrekcji szkolenia dla naszych pracowników lub dla grup studiujących lub pracujących na rzecz niewidomych.