Konferencja
"MATURA 2005" (Laski,
28.05.2004.)
Sprawozdanie
Po otwarciu obrad, informacjach wstępnych i
zaprezentowaniu Projektu zasad redagowania Arkusza Egzaminacyjnego obrady
toczyły się w grupach:
-
w grupie przedmiotów: język polski, historia, wiedza
o społeczeństwie, geografia; oraz przedstawicieli CKE i OKE - 29 osób;
w grupie nauczycieli przedmiotów: matematyka, fizyka,
chemia i biologia, oraz przedstawicieli CKE i OKE - 28 osób;
w grupie nauczycieli języków obcych i przedstawicieli
CKE i OKE – 16 osób;
w grupie dyrektorów Ośrodków Szk.-Wych. dla dzieci
niewidomych i słabowidzących z p. wizytator Wiesławą
Szczepaniak-Maleszka.
I. Zagadnienia wiodące
W gorących, graniczących z burzą mózgów,
dyskusjach poruszano zagadnienia z kilku grup:
-
Ustalenie szczegółowych
technicznych adaptacji Arkusza Egzaminacyjnego do możliwości
uczniów niewidomych i słabo widzących , a w szczególności
adaptacji metod graficznych,
-
Rozstrzygnięcie dylematu: czy adaptować Arkusz dla
pełnosprawnych, czy opracowywać oddzielnie Arkusz dla uczniów z
dysfunkcją wzroku,
-
Wprowadzenie koniecznych zmian procedur Egzaminu związanych
z wyposażeniem stanowiska pracy ucznia niewidomego i słabo widzącego
w sali egzaminacyjnej,
-
Wprowadzenie zmian w całościowym programie
edukacji ucznia niewidomego i słabo widzącego, szczególnie w
edukacji graficznej tak, by lepiej przygotować ucznia do nowej
matury, a właściwie do życia we współczesnym społeczeństwie,
-
Sygnalizowano istotny brak pomocy dydaktycznych
koniecznych do realizowania programu nauczania
i edukacji odpowiadającej standardom nowej matury, szczególnie brak
podręczników i pomocy do edukacji graficznej.
II. Główne kontrowersje
Głosy i wnioski grupowały się wokół
tendencji:
-
Niewidomi i słabo widzący kształcący się obecnie
w szkołach ponad gimnazjalnych nie są przygotowani do nowej matury w
jej obecnym kształcie, zwłaszcza w dziedzinie posługiwania się
graficznymi metodami przekazywania i przetwarzania informacji, więc
należy zweryfikować poziom wymagań w tym zakresie, umożliwiając
uczniom w ykazanie się wiadomościami
programowymi.
Arkusze dla niewidomych i słabo widzących powinny być
tworzone odrębnie, nie być tylko wynikiem adaptacji wersji arkuszy
dla widzących, ponieważ część wymagań egzaminacyjnych zawartych
w standardach nie może obowiązywać osoby niewidome. Dlatego dla
uczniów niewidomych powinny być określone inne standardy wymagań.
Należy wypracować metodykę edukacji graficznej i
zaopatrzyć szkoły w potrzebne pomoce dydaktyczne tak, by niewidomy i
słabo widzący uczeń mógł sprostać stand ardom normalnej
matury po technicznym dostosowaniu Arkusza i procedur normalnej
matury.
III. Wnioski w grupie nauczycieli
przedmiotów: język polski, historia, wiedza o społeczeństwie,
geografia
I. Wymagania
egzaminacyjne
1. Część wymagań egzaminacyjnych
wymieniona w standardach egzaminacyjnych nie może dotykać młodzieży z
dysfunkcją wzroku.
a) w zakresie korzystania z różnorodnych źródeł
wiedzy historycznej (z historii i wiedzy o społeczeństwie) nie może
obowiązywać:
- odczytywanie informacji z ilustracji, mapy (na
obecnym etapie kształcenia)
- wyszukiwanie i interpretacji informacji poprzez
analizę źródeł ikonograficznych, kartograficznych, symbolicznych (jeśli
są przedstawione graficznie),
- korzystanie z tabeli statystycznych, wykresów i
schematów możliwe jest po ich adaptacji ( w tym uproszczeniu)
b) w
zakresie korzystania z informacji (z geografii ) nie może obowiązywać:
-
odczytywanie
i podawanie informacji geograficznych zapisanych w postaci: fotografii,
rysunku schematycznego (na tym etapie edukacji),
-
na
podstawie dostarczonej informacji uzupełnienie źródła informacji
w formie graficznej np. rysunku,
-
przetwarzanie informacji, jeśli należy przedstawić je w formie
graficznej,
- prezentowanie wyników analiz geograficznych
metodami graficznymi,
- w bardzo ograniczonym zakresie uczeń może
wykorzystywać mapy do wykonania własnych pomiarów, obliczeń
2.
Należy ograniczyć wielkość zestawów źródłowych arkusza II
np. do 800 słów (a nie jak dla widzących 1200) - dotyczy arkusza II z
historii i języka polskiego.
3.W pojedynczych zadaniach wymagających analizy wielu
źródeł należy zmniejszyć ilość źródeł (np. do trzech w jednym
zadaniu). Niewidomy czy słabo widzący nie ogarnia tak szybko dużej ilości
tekstu jak jego widzący rówieśnicy.
II. Grafika wypukła
1.
W arkuszu dla niewidomych nie powinny znajdować się rysunki wypukłe,
jeśli nie były one wprowadzone w podręcznikach (lub oddzielnych
zestawach pomocy zatwierdzonych do użytku szkolnego przez MENiS)
2.
W arkuszu dla niewidomych nie powinny znajdować się mapy wypukłe,
jeśli nie były one wprowadzone w podręcznikach (lub oddzielnych
zestawach pomocy zatwierdzonych do użytku szkolnego przez MENiS)
3.
Pytania z arkusza egzaminacyjnego mogą odwoływać się do istniejących
map wypukłych (a mapy te będą dołączone do zestawów
egzaminacyjnych). Należy jednak wcześniej opracować wykaz map wypukłych
już wydanych przez PZN (lub PPWK), które będą obowiązujące na
egzaminie. (Obecnie jest wydane kilka map plastycznych Polski przez PPWK)
4.
Elementy graficzne zadania będące
przedmiotem analizy porównawczej powinny być umieszczone w tej samej
skali
III. Zasady redakcji
1.
Przygotowaniem
arkuszy dla młodzieży z dysfunkcją wzroku powinni zajmować się
specjaliści – tyflopedagodzy mający równocześnie wykształcenie
przedmiotowe.
2.
Struktura
wewnętrzna zdania powinna być jasna i prosta. Jeśli zadanie składa się
z wielu podpunktów i tworzonych następnie dalszych podpunktów w takiej
sytuacji lepiej jest podzielić zadanie na kilka mniejszych zadań.
3.
W
informacjach wstępnych do arkusza egzaminacyjnego powinna znajdować się
uwaga przypominająca niewidomym o konieczności numeracji stron
odpowiedzi
4.
Jeśli
zamieszczony tekst do zadania (np. tabela) zostaje umieszczony w innej
orientacji strony, to wcześniej powinna być umieszczona informacja o tej
zmianie.
5.
W
arkuszach dla słabo widzących kursywa powinna zostać zamieniona na
czcionkę podkreśloną (jeśli kursywą został zaznaczony istotny dla
rozwiązania zadania element). Dla niewidomych zaproponowano umieszczenie
znaku kursywy, a nie znaku cudzysłowu (jak zostało zaproponowane w
uwagach wstępnych do konferencji). Jednakże zasada prawidłowej
transliteracji do alfabetu brajla w takim wypadku wymaga umieszczenia
znaku kursywy przed każdym słowem, co przy dłuższych tekstach oznaczałoby
dodatkowe ich wydłużenie. Dlatego jednak lepszym rozwiązaniem wydaje się
proponowane w Projekcie Zasad Adaptacji użycie cudzysłowu do wyróżnienia
dłuższych tekstów.
IV. Ocenianie
1.
Powinna być
zwiększona tolerancja możliwego błędu dla uczniów słabo widzących
przy odczytywaniu pomiarów, jeśli zadanie wymaga odczytania danych nie
podanych wprost w zadaniu, lecz zapisanych w formie graficznej (np.
odczytanie danych z wykresu).
2.
Prace
uczniów słabo widzących nie powinny być oceniane ze względu na wygląd
zewnętrzny (staranność pisma, jego czytelność, estetykę pracy) często
wygląd pracy, jej czytelność wynika z wady wzroku.
V. Matura próbna
Zaniepokojenie
wśród uczestników sesji wzbudziła informacja o tym, że uczniowie z
dysfunkcją wzroku nie otrzymają od OKE zestawów egzaminacyjnych na próbny
egzamin maturalny odpowiednio do ich potrzeb. W oczywisty sposób jest to
wyraz nierównego traktowania uczniów niepełnosprawnych. Wskazane byłoby
przeprowadzenie egzaminów próbnych także dla tej grupy młodzieży.
Wobec takiego stanowiska OKE (które prawnie nie jest zobowiązane do
przygotowania tego nieobowiązkowego egzaminu) proponowano wspólne
opracowane zestawów z udziałem kilku specjalistycznych ośrodków dla
uczniów niewidomych i słabowidzących w oparciu o uzyskane dodatkowo środki
na ten cel.
Opracowała
A. Kunicka-Goldfinger
IV. Wnioski w grupie nauczycieli przedmiotów:
matematyka, fizyka, chemia
i biologia
oraz przedstawicieli CKE i OKE.
Wnioski zgłoszone
na piśmie:
- Konieczne jest przygotowanie Standardowego Zbioru Wzorów, Wykresów i Tabel z przedmiotów
Matematyka, Fizyka, Chemia. Do Arkusza Maturalnego włączano by
odpowiednie fragmenty tabel. Golańska SOSW Kraków; B. Laska OKE W-wa;
Jan S. OKE Kraków; XY Poznań;
- Do
Informatora Maturalnego należy dołączać
Zbiór Wzorów, Wykresów i Tabel z przedmiotów Matematyka, Fizyka,
Chemia. W arkuszu byłyby tylko potrzebne fragmenty. OKE Warszawa J.
Toczko
- Należy przedefiniować standardy wymagań egzaminacyjnych dla uczniów
niewidomych.
- Należy
przygotowywać Arkusz Egzaminacyjny tylko dla niewidomych z zachowaniem
standardów wymagań. Barbara Loss
- Należy
tworzyć rysunki wypukłe w różnych technikach (punktowe i ciągłe) i
uczyć niewidomych czytania rysunków tworzonych w różnych technikach. D.
Ofiarska-Kwiatkowska -Kraków.
- Rysunek na
biologii (i innych przedmiotach) nie powinien być wyeliminowany. Musi
być ćwiczony odczyt rysunku wykonanego linią ciągłą i punktową.
Rysunek ma być uproszczony, zawierać niezbędne informacje. Konieczne
jest opracowanie zbioru rysunków i wykresów
do ćwiczeń w czytaniu. P. Ogórek Kraków.
- Odpowiednie
zbiory ilustracji należy wykonać do poszczególnych przedmiotów
nauczania.
- Należy
opracować i realizować jednolity program nauczania grafiki tzn.
rysowania i czytania rysunku od przedszkola do matury. S. Elżbieta Więckowska
Laski;
- Należy
dopracować elementarz do nauki czytania rysunków (odrębny od
elementarza do czytania liter) na bazie makiety elementarza opracowanej w
Laskach. S. Elżbieta Więckowska Laski;
- Należy
ustalić Zasady Redagowania Grafiki dla Niewidomych
przed uruchomieniem produkcji albumów ilustracji do poszczególnych
przedmiotów nauczania. S. Elżbieta Więckowska Laski.
Należy
przy tym wziąć pod uwagę, iż niewidomy w życiu codziennym i procesie
edukacyjnym nie ma obecnie możliwości odczytywania graficznych
informacji wypukłych, gdyż ich po prostu nie ma. Prawidłowe ze względów
integracyjnych rozwiązanie tzn. adaptacja Arkusza redagowanego dla pełnosprawnych
będzie w pełni możliwe po wdrożeniu odpowiednich zmian w procesie
dydaktycznym, do czego konieczne będzie wyposażenie szkół w
odpowiednie pomoce techniczne i metodyczne.
Wnioski
uzgodnione w grupie przedmiotowej nauczycieli matematyki, fizyki, chemii,
biologii oraz przedstawicieli CKE i
OKE.
- Nie należy
eliminować rysunku z procesu dydaktycznego ani egzaminu maturalnego.
- Techniką
egzaminu maturalnego i przynajmniej części procesu dydaktycznego
powinien być rysunek na papierze kapsułkowym (puchnącym).
- Należy we
współpracy między Ośrodkami opracować albumy rysunków dydaktycznych
do poszczególnych przedmiotów. Wobec braku ilustrowanych podręczników
i wysokich kosztów ich adaptacji albumy te uzupełnią wydruk lub
nagranie treści podręczników. Przy adaptacji podręcznika trzeba będzie
odsyłać do ilustracji istniejących w albumie. Albumy dydaktyczne mogą
i powinny być wykonane lub zawierać rysunki wykonane
w różnych technikach.
- Należy
opracować brajlowską wersję tabel matematyczno- fizyczno- chemicznych.
Uczeń, który w szkole nauczy się korzystać z tabel powinien mieć do
dyspozycji egzemplarz na sali egzaminacyjnej, lub w
arkuszu egzaminacyjnym należy umieścić odpowiedni fragment ogólnodostępnych
tabeli brajlowskich.
Spotkanie
prowadziła s. Elżbieta Więckowska,
notowała
Małgorzata Plachowa
Wnioski opracowała s. Elżbieta Więckowska
V. Uwagi
zespołu nauczycieli języków obcych
i przedstawicieli CKE i OKE
1.
Symulusy dźwiękowe powinny być uzupełnione krótkim tekstem w języku
polskim (np. hasłowym ). Należy pilnie rozważyć zbudowanie centralnej
bazy dźwięków i instytucjonalny dostęp do niej oraz dokonać w Ośrodkach
pilotażowego przeglądu stymulusów.
2.
Zadanie „rozumienie ze słuchu” wymaga przygotowania
specjalnego nagrania, które uwzględnia przedłużony czas egzaminu.
3.
W wersji elektronicznej powinien być podany czarnodrukowy zapis
wersji adaptowanej brajlowskiej.
4.
Zadania „Rozumienie czytanego tekstu” powinny być
czytelnie zapisane, tzn. posiadać wstępną informację o tekście (np.
składa się z 2 części )i numerowane akapity zamiast odsyłaczy
stosowanych w czarnym druku. Należy też zwrócić uwagę na długość
tekstu czytanego, zwłaszcza biorąc pod uwagę formę zadań – typ
dobieranie.
opracowała Teresa Cwalina
VI. Uwagi końcowe
Nie możemy przedstawić wiernego protokołu spotkań,
które przeradzały się w burze mózgów. Za wspólny wniosek uważam
potrzebę nawiązania dużo intensywniejszej współpracy między Ośrodkami
Szkolno-Wychowawczymi.
Nie zamieszczamy w Sprawozdaniu wniosków
wprowadzonych do poprawionej wersji Projektu
Zasad Adaptacji, którą załączamy.
Tradycją szkół Laskowskich jest przygotowanie niewidomych do integracji
społecznej przez pełną rewalidację i realizację ogólnie obowiązujących
programów. Uważamy, że w tym kierunku powinna iść nasza dalsza współpraca.
We współpracy między Ośrodkami należy, w
oparciu o powołany wspólnie zespół, przygotowywać i opracować próbną
maturę dla uczniów niewidomych i słabo widzących.
We współpracy
między Ośrodkami należy podjąć podstawowe ustalenia i decyzje dotyczące
edukacji graficznej niewidomych i słabo widzących:
–
Ustalenie, wspólnie z wydawcami zasad redagowania ilustracji dla
niewidomych i słabo widzących. Ustalenie takie wymaga spotkania
przedstawicieli Ośrodków i wydawców. Spotkanie to mogłoby jednocześnie
zapoczątkować dalszą współpracę, ustalić jej formy;
–
Ustalenie wspólnego programu grafiki dla nauczania początkowego i
nauczania grafiki w ramach matematyki uczniów niewidomych i słabo widzących;
–
Ustalenie jednolitych zestawów pomocy do wykonywania zadań z
zakresu grafiki (rysownice, przybory geometryczne, techniki wykonywania
wykresów);
–
Powołanie międzyośrodkowych zespołów przedmiotowych ustalających
program edukacji graficznej i projektujących albumy podstawowych rysunków
dydaktycznych w poszczególnych przedmiotach lub grupach przedmiotów.
Opracował zespół:
S. Elżbieta więckowska
A. Kunicka-Goldfinger
Laski, 23. 08. 2004 r.
[^Góra^]
[powrót]
|